Burgemeester Laren in geheim berispt om arrestatie joden .
Laren (Gld) – In Laren is het boek Klein Nederland – De Oorlog in een Gelders dorp verschenen. Het boek van journalist Jan Braakman vormt een aanvulling op het boek Holten in Oorlogstijd, dat vijftien jaar geleden door Hols en Steunenberg is geschreven.
Het boek over Laren beschrijft ondermeer de bevrijding vanaf het Twentekanaal bij Almen tot aan de Schipbeek op de grens van de toenmalige gemeenten Laren en Holten.
Het boek gaat ook gedetailleerd in op de gebeurtenissen rond de boerderij De Buisweerd op de grens van Holten, Markelo en Laren, waar ondermeer de Holtense verzetsman Schipper aan arrestatie ontsnapte tijdens een razzia.
De uit Laren afkomstige journalist ontdekte dat de burgemeester van de Achterhoekse gemeente Laren na de Tweede Wereldoorlog in het geheim is berispt door de minister van Binnenlandse Zaken. Burgemeester Rengers kreeg de berisping van minister Beel onder meer vanwege zijn rol bij de arrestatie van vier joodse inwoners.
In zijn boek over het dorp Laren tijdens de Tweede Wereldoorlog, wijdt Braakman een hoofdstuk aan de toenmalig burgemeester. Willem Lodewijk van Welderen baron Rengers is de enige burgemeester in de Achterhoek die gedurende de gehele bezetting op zijn post is gebleven. Direct na de bevrijding van de gemeente Laren, in april 1945, werd hij op non-actief gesteld.
Bij het na-oorlogse onderzoek naar de houding van de burgemeester gedurende de bezetting bleek dat Rengers had meegewerkt aan de arrestatie van vier in zijn gemeente ondergebrachte joden. Rengers liet de vier joden door de gemeentelijke politieambtenaren arresteren en afvoeren naar de Sicherheitsdienst in Arnhem.
De rol van de burgemeester is na de oorlog aangekaart door het voormalig verzet. De instanties die zich bogen over het gedrag van gemeentebestuurders tijdens de bezetting bepleitten aanvankelijk Rengers’ ontslag. Maar uiteindelijk kreeg Rengers een niet-openbare berisping en kon hij in zijn functie terugkeren.
Arrestatie grootvader
Journalist Braakman beschrijft in zijn boek ook de lotgevallen van zijn grootvader Hendrik Jan Koeslag, die in 1944 door de Lochemse landwacht werd gearresteerd en uiteindelijk is omgekomen in het concentratiekamp Neuengamme.
De arrestatie vloeide voort uit een ruzie tussen twee boeren over een stuk grond, zo blijkt uit de reconstructie die Braakman maakt.
Liquidaties
Mogelijk ondersteunt de browser de weergave van deze afbeelding niet.
In Laren zijn drie lokale handlangers van de bezetter door het verzet gedood, schrijft Braakman in zijn boek. Een van hen werd in 1945 doodgeschoten, toen Laren al bevrijd was, zo blijkt uit stukken die de journalist inzag in het gemeentelijk archief en in archieven die worden bewaard bij het Nationaal Archief in Den Haag.
Hoewel de liquidaties in de dorpsgemeenschap niet geheim waren, is daarover na de bezetting nooit iets gepubliceerd. Braakman heeft aan de hand van documenten en verhalen uit de overlevering geprobeerd te achterhalen wat de aanleiding is geweest voor de dood van de drie Larenaren, en wie daarbij betrokken zijn geweest.
Jan Braakman; Klein Nederland – De Oorlog in een Gelders dorp; Uitgeverij Fagus, Aalten; 312 pagina’s, ISBN 978-90-78202-67-7 ; € 19,95.
