De gemeente Holten bezit een prachtig wapen, dat haar geschonken werd bij Koninklijk Besluit van 21 november 1898 no. 33. Dat wapen trekt altijd de bijzondere aandacht van de vreemdelingen, die onze plaats bezoeken. Vooral de varkenskoppen hebben al heel wat vragen doen oprijzen. Er wordt dan dikwijls verteld, dat er vroeger boosaardige lieden zijn geweest, die een oneerbiedige vergelijking hebben getrokken tussen deze viervoeters en notable burgers uit onze plaats, die iets met het gemeentebestuur van doen hadden. Dat was bepaald niet sympathiek en het bracht geen opheldering omtrent de betekenis van het wapen.
Een dichter van eigen bodem heeft, zonder zich voor een heraldicus (wapenkundige) te willen uitgeven, getracht in onderstaande regels de symbolische betekenis van ons gemeentewapen te verklaren.
Het wapen van Holten:
In sinopel (red: kleur groen) de Maagd Maria met het kindeke op schoot,
En in keel (red: kleur rood) drie varkenskoppen op een achtergrond van rood.
Alles bij elkaar genomen wel een heel aardig tableau,
En dat wapen kreeg nu Holten gratis zo voor niets cadeau.
Niemand heeft nog opgehelderd wat dat stelletje beduidt,
En daarom leg ik nu hieronder mijn bescheiden mening uit.
De Maagd Maria moet vertellen, dat de Marke Holten reeds bestond,
Voordat de Hervormde godsdienst in ons land zijn aanhang vond.
De kleine koppen zijn van varkens die men ook wel biggen noemt,
En door deze tak van veeteelt is de plaats nog steeds beroemd.
De grote kop symboliseert ons de drukke varkensmesterij,
En door deze tak van veeteelt krijgt Holten gauw haar slachthuis vrij.
In deze tekst wordt wel de fout gemaakt dat de varkenskoppen rood van kleur genoemd worden, terwijl ze goud van kleur zijn. Het wapen is gratis verkregen omdat de plaats in 1898 minder dan 5.000 inwoners had, dus hoefde het geen leges te betalen.
In 1967 werd het wapen van een kroon voorzien. Tevens werd het opnieuw beschreven, waardoor er twee beschrijvingen bekend zijn:
De oudste beschrijving luidde:
I in sinopel de Maagd Maria met het Christuskind, II in keel 3 varkenskoppen van goud.
De tweede omschrijving welke op 21 november 1967 werd toegekend luidde:
I in sinopel de Maagd Maria van natuurlijke kleur, zittende op een troon van goud, het hoofd gekroond van goud en omgeven door een nimbus van zilver, met haren van goud, gekleed van azuur en keel, met de rechterhand vasthoudende een schepter van goud, waarop een omgewende duif van zilver, met de linkerhand op haar schoot vasthoudend het Christuskind van natuurlijke kleur, het hoofd omgeven door een nimbus van zilver, met haren van goud, met de linkerhand vasthoudende een wereldbol van goud en de rechterhand opgeheven houdende, gekleed van zilver, II in keel 3 varkenskoppen van goud, getand van zilver. Het schild gedekt met een gouden kroon van 3 bladeren en 2 paarlen.
Aan het nieuwe wapen is niks wezenlijks veranderd. De Heilige Maagd Maria zit op dezelfde plek, alleen nu zijn een aantal attributen beschreven. De Maagd zit op een gouden troon, heeft een gouden kroon op haar hoofd, de nimbus om haar hoofd is van zilver. Haar haren zijn goud en ze houdt ook een gouden scepter vast. De omgewende (naar links, voor de kijker rechts, kijkende) duif op de scepter is zilver van kleur. Maria is gekleed in het blauw. De Maagd heeft haar linkerhand op haar schoot en houdt daarmee het Christuskind vast. Ook Jezus Christus is van natuurlijke kleur en houdt een wereldbol met daarop een kruis vast. Ook zijn nimbus is van zilver en zijn haren van goud. Jezus is gekleed in het zilver.
Het tweede deel is wederom rood met drie gouden varkenskoppen, de tanden zijn van zilver. Het nieuwe schild is gedekt door een gouden kroon bestaande uit drie bladeren met daartussen twee parels.
