Naar het schijnt zijn vele Nederlanders nog niet op de hoogte van het per 1 januari ingevoerde provisieverbod voor complexe financiële producten. Dat is op zich niet erg, want het provisieverbod geldt ook niet voor jullie, maar wel voor alle financiële adviseurs, tussenpersonen, financieel planners of welke naam het beestje ook heeft.
De advieskosten van je overlijdensrisicoverzekering, hypotheek en spaar- of beleggingsverzekering zaten tot 1 januari nog in het product ingebakken. Het zogenaamde gratis advies. Vanaf 1 januari moet je de adviseur rechtstreeks betalen voor zijn advies. Zelfs gratis advies mag, geloof ik, niet meer. Maar ja, daarmee hou je als adviseur de schoorsteen ook niet aan het roken. In de praktijk worden nu, drie maanden na invoering, de nodige problemen gesignaleerd. De bereidheid tot het betalen voor advies is niet groot, de intransparantie is verplaatst naar de kwaliteit van de adviseur en er is sprake van een schromelijke zelfoverschatting bij de consument als het gaat om zijn kennis van financiële producten.
Wat is financieel advies waard? Niet veel, als je leest dat voor huishoudelijke hulp of voor onderhoud aan de auto meer wordt uitgegeven. Deels wel begrijpelijk als je nog steeds in het bezit bent van een, gratis geadviseerde, woekerpolis, maar toch. Als je weet dat je onvoldoende kennis hebt dan toch, bedankt voor de tip buurman, zonder advies inkopen op basis van het ‘lamme helpt de blinde’-principe? Bij de al of niet met overheidssteun in stand gehouden wc-eend bank? Is dat het idee? Ok, mij best. Ik weet het, dat klinkt onverschillig, maar probeer maar eens een drenkeling te redden die niet gered wil worden, zonder zelf te verzuipen. Dat lijkt mij net iets te veel betrokkenheid.
De kosten voor advies zijn nu weliswaar transparant, maar hoe moet je dat advies nu waarderen? Waaraan herken je een goede adviseur? Ja, hij of zij moet zijn toegevoegde waarde bewijzen. Da’s een lekkere dooddoener. Het komt neer op een keuze voor wie je (nog) vertrouwt en die waar voor zijn geld levert. Maar wie is dat? Is dat de strak in het pak verpakte, met witgebleekte tanden lachende, vlotbabbelende, aantrekkelijk gebruinde adviseur die zegt dat alles in kannen en kruiken komt? En er vervolgens een puinhoop van maakt? Of degene met het door gebrek aan zonlicht gebleekte bekkie, de boekenwurm met fotografisch geheugen, die tot in detail alles analyseert? En vervolgens veel te veel uren declareert? Of is het toch de adviseur die je kent, bij jou uit het dorp, ook al lijkt hij soms met een half oor te luisteren?
Voor degenen die schromelijk zelfoverschatten als hobby hebben, is er daarom de mogelijkheid tot execution only. Je kunt zonder advies bijvoorbeeld een spaarrekening voor je pensioen openen. Je moet dan wel eerst een kennistoets maken. De aanbieder kan daarmee bepalen of je voldoende kennis van financiële producten hebt om je zaken zelf te regelen. Lekker makkelijk, online een stuk of vijftien vragen beantwoorden, met drie multiple choice antwoorden. Je ziet ook meteen of je het goede antwoord hebt gegeven. Zo niet, dan kun je natuurlijk nog een poging doen. Na maximaal 3 keer, een foutje is zo gecorrigeerd, beantwoorden van alle vragen zou je geschikt bevonden moeten zijn om je zaken zelf te regelen. Of dat echt zo is, blijft wat mij betreft de vraag. In ieder geval is de aanbieder daarna juridisch ingedekt tegen jouw klaagzang, mocht het naderhand toch mislopen. Exectution only, ja, ja. Uitstel van executie zul je bedoelen.
Herman Deijk
