De eikenprocessierups is de larve van een nachtvlinder. Deze vlinder legt haar eitjes in de toppen van vooral eikenbomen waar zij overwintert.
Vanaf april-begin mei komen de rupsen uit de eitjes. In het begin zitten ze hoog in de boom. Na een aantal vervellingen komen groepjes rupsen samen en vormen dan grote nesten op de stammen van eikenbomen. Deze nesten bestaan uit een dicht spinsel van draden, brandharen, vervellingshuidjes en uitwerpselen. Vanuit hun nesten gaan de rupsen ’s nachts in processie op zoek naar voedsel.
Gezondheidsklachten
Het venijn van de eikenprocessierups zit in de brandharen van de rups. Een volgroeide rups heeft er ongeveer 700.000. Deze haartjes zijn met het blote oog niet te zien. Bij aanraking dringen de pijlvormige brandharen met hun weerhaakjes gemakkelijk in de huid, ogen en luchtwegen. Contact met brandharen kan binnen een paar uur klachten veroorzaken zoals (hevige) jeuk, bultjes, blaasjes, roodheid en ontstekingen. Ogen kunnen rood en dik worden en/of ontstoken raken. Verder kunt u verschijnselen krijgen die lijken op een verkoudheid: een loopneus, kriebel in de keel, hoesten, moeilijk slikken en kortademigheid. Ook kunnen er algemene klachten optreden, zoals braken, duizeligheid, koorts en algehele malaise. De overlast van de brandharen van de rups begint meestal in mei en loopt door tot en met augustus.
Wat kunt u eraan doen?
Heeft u klachten, dan is het belangrijk om te voorkomen dat de brandharen zich verder over het lichaam verspreiden. Het is daarom goed om de huid direct na blootstelling met plakband te strippen. Spoel daarna de huid en de ogen met lauw water af. De brandharen zijn niet gemakkelijk te verwijderen uit kleding. Het beste is om kleding die besmet is met brandharen heel grondig te wassen, liefst op 60 graden. Meestal verdwijnen de klachten binnen enkele dagen tot twee weken vanzelf. Bij hevige jeuk kunnen middelen tegen de jeuk (zoals zalf op basis van menthol) verlichting geven. Zijn de klachten ernstiger, dan is het verstandig om naar uw huisarts te gaan.
Hoe voorkomt u problemen?
Bezoekt u een natuurgebied waar de eikenprocessierups voorkomt? Zorg dan voor goede bedekking van uw hals, armen en benen en ga niet op de grond zitten. Probeer direct contact met rupsen, (oude) brandharen, spinselnesten en vervellingshuidjes zoveel mogelijk te vermijden. Maak kinderen attent op het gevaar van de eikenprocessierups. Vermijd wegen waar eikenbomen met veel processierupsen staan. Ook oude nesten van vorig jaar bevatten veel brandharen. Deze kunnen verwaaien. Heeft u in uw eigen tuin te maken met eikenbomen waar eikenprocessierupsen in zitten? Ga dan niet zelf de rupsen bestrijden, maar huur een deskundig bedrijf in of vraag advies bij uw gemeente.
