Zeukend kiek ik oaver de mistige weid'ns van 'n Geurd'n. De moane schient duur de kaale appelbèume op de waterputte. Het is rap duuster e wörd'n. In de veert'n lig Hoolt'n te wach'n op Sunterkloas. Oaver 'n lèèg'n dààmp zeej' flauw, de lanteer'npeuile bràànd'n. Gelukkig steet er biej ôôns in de stèège ôk ééne, ààns zôl Sunterkloas hèèmoa niks könn'n zeen. Zôl e wà komm'n met dit kôôle winderige weer? ”Sunterkloas kump altied mien jungske, mar iele möt wà zing'n” zeg pappa vol oavertuuging. Geröst e stelt leg e wiej ôôns, met ne beker zuukelaa, achter de kachel en zingt vol verwachting, het eene noar het ààndere versje duur 'n schorsteen noar bôôm'n. Vaa hef de vèinsters op de pinne doane. “Het zal wà neet zô lange meer duur'n, volgens miej zag ik net een wit peerd biej Sommers Dieks uut 'n Beelt kômm'n” Vol spanning kroep e wiej nog veerder achter de rôôdgleui'nde kachel. Zôw we wà wat krieg'n? Waw we neet völs te ondèug'nd e wes?

Te vaak hoor je, kan die man geen Nederlands? Nou, eerlijk gezegd, lukt dat maar zelden of nooit. Hopend op clementie en begrip, deze week, speciaal voor deze mensen, dit schrijven in hopelijk begrijpelijk Nederlands. Onbegrijpelijk, al heb ik er begrip voor, begriept miej good, maar dit is uw kans.

Nu de zware landbouwmachines, de maïs hebben gekortwiekt, zul je begrijpen dat de herfst, heel begrijpelijk, heeft toegeslagen. Het begrip herfst heeft een behoorlijke deuk opgelopen. Het lijkt nog volop zomer. Vol onbegrip luister ik naar het lawaai van de bladblazers. Bladblazen, onbegrijpelijk werk. Heb je net je hele plein schoon geblazen, komt er een begrijpelijke herfstwind en kun je vol onbegrip opnieuw beginnen. Het is net als met het spreekwoord; Oe verzett'n tèèg'n de kark'nroad, of tèèg'n de wind in piss'n, det kriej' altied an de bokse. Nee, dat is geen Nederlands, maar het is wel een bekend Holtens spreekwoord en dat valt moeilijk te vertalen. Het vallende blad stemt mij mistroostig. Kennelijk hebben anderen er ook moeite mee. Vol onbegrip zag ik afgelopen week treinen stilstaan op onbegrijpelijke plekken. Vol onbegrip verliep deze week. De brillenboer wilde geen korting geven op mijn nieuwe bril, maar wel op die van mijn vrouw. Maar ja, zij had er toevallig niet één nodig. Vol onbegrip las ik de kleine lettertjes. Het stond er echt. Voor mij onbegrijpelijk en ook de brillenboer begreep mij niet! Het ging maar door. De visboer gaf geen statiegeld op lege haringemmers. Jammer toch, moet ik weer een andere smoes bedenken, um èèm'n van de kökk'n of te kômm'n. Even naar de kapper. Goaj' noe à wier, volgens miej biej vuurige wekke nog e wes. Kwalijke zaak, dat onbegrip, gevoelsmatig was het al veel langer geleden. Mijn bezoek aan de kapper leverde korter haar op en verder alleen maar onbegrip. “Wie hef oe e knipt”. Sorry, mijn vrouw spreekt geen Nederlands, maar zij is er voor mij geen haar minder umme. Het zette mij wel aan het denken. Vol onbegrip staarde ik in de spiegel maar zag niets anders als anders en dat kon ook niet anders. Wie had mij nou toch geknipt? Het was geen gezicht, maar dat is het nooit, wanneer ik voor de spiegel sta te koketteren. Had ik nou gevraagd om tien procent korting of tien procent korter? Zou het dan toch zo zijn, dat alles minder wordt, behalve het vergeten? Het bleef de hele week maar door gaan. Eindelijk vond ik het op mijn computerscherm. Honderd procent korting, alles is gratis. Hier had ik begrip voor. Natuurlijk heb ik direct besteld. Honderd postkaarten, helemaal gratis. Onbegrijpelijk en dat bleek ook wel, nadat het gehele programma was doorlopen zag ik vol onbegrip, dat ze E 25,00.kostten. Köj' dan in diss'n tied gen mèinse meer vertrouw'n. Begriept miej good. Volgende wekke doo we gewoon wier vedan in begriepelijk plat en as 't oe neet an steet dan möj' neet biej miej weer. Ik kan neet ààns, begrepp'n!

De Vèèrkàànte Viefkop.

Vanmänn'n was 't èèrs nog een betje mistig, mà met het verstriek'n van de uur'n, wörd'n het weer hoe langer hoe mèuier. Het nèudig'n gewoon uut um is een kèèr extra um 't huus hen te kuier'n. Dan kriej' pas in de gaat'n hoe môôi of het in disse tied van 't joar eigenlijk is. De zunne schient duur de rôôd, broen en gel verkluur'nde blaa en met de rèègelmoat van de klokke dwarrelt er of en touw wat noar beneed'n. Het grös is bestrèuit met ofgewèèide bleerkes. Het is één grôôt harfskluurig tapijt. De padd'nsteule die hè 'k van 't joar e mist. Doar stunn'n der altied wal een stuk of wat ôônder de bark'nbèume, mà dit 't joar nog neet ééne. Zôl 't dan èèrs nog wier natter mönn'n word'n. Ie möt er neet an dèènk'n, alhoewà, loaw we eerlijke weer, november is in 't làànd. Novemberstorm, de wind strak in de bèume. De leste blaa zeukt eur weg oaver het kaale làànd. De rèèg'n kump met de wind met, uut de lôch wèèj'n. De schoolwichter trèèdt, krom ebèug'n oaver 't stuur, tèèg'n de wind in op schoole an. Het kan nog wà völle slimmer word'n. Àj' de geleerd'n meugt gelèum'n kriew we vrog winter. Völle schnèè en 's nachts wil 't goan vreez'n det 't kraakt. Wèèst geröst. Sunterkloas kump ech wà, ôk al is 't barre slech weer. De kààns is allèène grôôt daj' zien moat, den karskeerl, nog eerder zeet, vuural at de schnèè, met bäkke teglieke, uut de lôch kump vall'n. Ne lekkere bujje schnèè, doar is op zich niks mis met. Ne dikke dasse umme, de iespette op, dikk'n jas an en dan met de wichter op de slèè, der op uut. Het kan toch neet mèuier. Schnèè diet oe as hagelvlokk'n um de kop hen vleegt en op de tonge plakt. De hoornbloazers stoat eind november kloar um het mistrèustige geluud, uut ôôlde tied'n, wier oaver het làànd uut te strèui'n. Noar 'n uur wààndeln of bloaz'n, ne lekkere komme zuukelaa of een voezeltje. Nee lèu, het lèèm'n is 's winters zô slech nog neet. Ja, àj' der met 'n auto op uut möt is 't minder, mà ja, ne klèinigheid hôôl ie altied. Ie zölt zeen, sunterkloas vlug wier vuurbiej en dan is het zô wier karsfees en niejoar. Vuur daj' der arg in hebt, biej' de bôch duur en vleegt oe de rötjes en de melkbuss'ndeksels um de oor'n. Gelukkig heiw w't àmoa nog te good. In disse duustere daag'n komt ôk de Fienpreuvers tut lèèm'n, met eur'n vèèr'nvèèrtigsten Prins. Het wördt drôk in Hoolt'n. Sunterkloas, het Karsmänneke en Prins Carnaval. Met een betje geluk köj ze alle dreie teglieke zeen in de stroat'n van Kèunedarp. Mà zô veer is 't nog neet. Èèrs ter op uut en geniet'n van môôie noajoarsdaag'n. Dèènkt er wal umme, de tied is verzat, dus het is völle eerder duuster as daj' arg in hebt. Wis en waarachtig.

De Vèèrkàànte Viefkop.

Uutzundering? Nee heur. Vrogger neet en in diss'n tied à hèèmoa neet. Is ter dan hèèmoa niks verààndert in al die joar'n. Ja wisse wà. In de tied vuur 'n oorlog en vlak doarnoa was het zô, det man of vrouwe wier trouw'n umdet, het allèène de wichter groot breng'n, neet zô makkelijk was. Het kwam vaake vuur det, noar starfgevall'n, de achterblievers mekaa opzoch'n en saam'n wier vedan gung'n. Doar môs brôôd op de plàànke kômm'n en geeld vanuut 'n Haag hoom'n ie neet te verwach'n. Die rèègeling'n zô we ze noe kent, wadd'n der domweg neet. Het was armood troef. Ie kônn'n der met oe bèid'n net iets meer van maak'n as alèène. Zô heur'n ie de lèu in die tied proat'n oaver, zèum wichter van eur zelf en twei vuurkinder. Het was gen uutzundering det vroole noar eur vèèrtigste nog kinder krèèg'n. Het eenigste middel um het te vuurkômm'n was, vuur 't zing'n de karke uut of ne peppermunte tuss'n de kneene. Uut mekaa goan was ter in die tied neet biej. Doar sprökk'n de lèu schàànne van. Het mönn'n trouw'n was van alledag, ôk doar wörd'n oaver e proat. Hokk'n was een woord, det kenn'n ze neet. Èèrs wörd'n der e trouwt.

In diss'n tied is det wal iets ààns. Mönn'n trouw'n is ter neet meer biej. Iedereene hef zien eeg'n inkômm'n of nen uutkèèring. Touw e gèèm'n, ôk noe goat de lèu uut mekaar as ter armood in huus is. Alles is völle vriejer e wörd'n en doar is niks mis met. Ie könt oe ofvroag'n of de jonge lèu wà good noadèènkt, mà was e wiej zelf zô völle ààns? De jong'n trekt völle sneller biej mekaar in, begint an kinder en dan komt ze der achter det het grös an de ààndere kàànte van de wèire völle greuner is of lik. Zie begint bèire an iets niejs en het geluk lacht eur wier touw. Vaake is de nieje vriend of vriendin dezelfde weg e goane. Noa verlôôp van tied hebt ze saam'n wier een gezin en dan hobbelt alles duur mekaar hen. Herman van Elly, Elly van Herman en Herman van Herman en Elly. Doar völt gen töuw meer an vaste te knupp'n. De miene, de oene en de ôônz'n. Opoe Elly en opa Herman wèèt neet wat eur oaverkump. Ho, noe haal ik iets duur mekaa. Vrogger wörd'n het jonge grut vaake verneumd, tèèg'nswoorig is det meer uutzundering as rèègel. Het maakt niks uut. Ie zeet het gebuur'n. Loaw we der vrèè met hemm'n en net zô gek weer met de miene, de oene as de ôônz'n. Dus lèu, àmoa, àj' op oen'n ôôld'n dag opa of opniejs wier opa of opoe wordt, loat geword'n, wèèst er bliej met. In diss'n tied van geboorterèègeling, maj' der vanuut goan det disse nieje wereldburgers meer dan gewèènst bint, ôk al bint de ôôlders de vèèrtig vuurbiej. Wis en waarachtig.

De Vèèrkàànte Viefkop.

Dokter Nagelhout, ne huusdokter uut vervleuig'n tied, mà nog altied bekèènd in het Hoolt'nse. Nen ôôlderwets'n dokter, met een grôôt harte vuur kuns. Aj' zeek wadd'n ne wes kwam e altied nog ne kèèr kiek'n woe 't met oe gung. Het was ôk de man van ôôlderwetse vuurschrift'n, diet vaake nog hölp'n ôk. Wie kent er neet zien gezegde “slappe thèè met ne beschuute”, of ”ne natte lappe met azien”. À 'k het vel is wier vuur de zôvölste kèèr vuur de kneene hen harre en ik kwam e met ne hang'nde lippe biej moo, dan was ter vaake neet zôvölle beklag. Het knei wörd'n schôône maakt met ne wasseldook. Moo schuur'n ne rèèpe stof of, van het ôôlde berrelaak'n. Het leste stuk van de lappe wörd'n in de lengte in e duur schuurt en het gehèèl wörd'n oe um het been e drèèit en vaste knupt met de uutgeschuurde stukk'n. Doa môj 't met doon. Ie wadd'n de piene snel vergett'n, à'j biej opa ne snie stoete krèèg'n met een stukske van het naegelhoolt. Moandenlàànk had het hôôge in viem e höng'n, net neuis de duure noar de delle. Doar zal bes wel is ne vleege op hemm'n e zett'n. Gen mèinse diet doar wakker van lèè. Het smaak'n onmeunig lekker en doar zat kèw in. Die èènkele kèèr det ne wasseldook, het berrelaak'n en het naegelhoolt neet hölp'n, wörd'n de gàànk e maakt noar de Hôôge Stèège. Doar wônn'n dokter Nagelhout. Ie kwamm'n biej 'm in de sprekkamer en met ne röstige stemme vreug e, wat er an mankèèr'n. Hij veul'n oe ne kèèr met ziene zachte, kôôle hàànne um 't hèufd hen en zô zeek àj' wadd'n, veul'n ie oe better word'n. Dokter Nagelhout was een man van grôôt anzeen. Toen hij en zien vrouwe viem'ntwintig joar e trouwt wadd'n biw we met de hèèle schoole noar zien huus e wes um ze touw te zing'n. Det köj' oe in diss'n tied toch neet meer vuurstell'n. As 'n dag van gistern wèè 'k nog dà 'k mien èèrste brommertje in de puinpoeier rèè. Ik krèège gen vuurrang. Det hà 'k ôk neet, mà doar kwam det ongeluk wà duur. Hèèmoa van de weereld vleuig as n blind'n hôônd, hardlôôp'nd op huus an. Nog gen half uur later stun dokter Nagelhout an de duure um te vroag'n woet 't met miej was. Het blek dà 'k niks e brökk'n had, mà krèège wà de wieze lesse met, daj' der biej 'n ôôngeluk, mà neet zô van duur meugt goa. Ja, dokter Nagelhout hef het neagelhoolt veer oavertröff'n. De leste kèèr, dà 'k 'm tèèg'n kwamme, was biej ne rondleiding op de plestiekfebriek. Het begin van ne tied, det de botterkuipjes wörd'n e maakt in Hoolt'n. Ne deftigen ôôld'n dokter, hèèl kalm en röstig lustern e, noar wat de jonge generatie te vertell'n had. Zien lèèm'nswark, ziene kunsstukk'n hangt in ôôns kultuurhuus en doar heurt ze. Wis en waarachtig.

De Vèèrkàànte Viefkop.

Het is stille in de politiek. Ie heurt niks meer uut Riess'n. Het is net of de plaats'n uut mekaa drieft. Mà de Riesner regeert, zie timmert in alle röste an de weg. Kiekt mar is op 'n Kol. Doar wördt e bouwt. Het Greune weggetje is een greun streuitje wörd'n. Het Zilverzààndtracéé lig op de schuppe. Met völle meuite köj' de weg noar 'n Meermanskààmp nog vind'n. Ik gèève touw, ik bin ne môôiweer voetbalkieker en drek wörd'n det of e straft en krèèg'n de rôôi'n wier op de nött'n. Toch hè 'k ter nog wà hoppe op. Zie leut'n het bälleke nog wà aarig snel rôônd goan, mà keerls het geet er umme, um det leer in het netje te legg'n. Ôk an de ààndere kàànte hè 'k mien nèuze is wier loat'n zeen. Doar trapp'n de Blauwwitte jeugd een bälleke met de Witrussische wichter. Het was dikke wille. Noa oflôôp gung'n der 29 kinder met ne splinternieje balle op huus an. Nôh ja op huus an, det duurt nog èèm'n. De lèu diet doar drôk met bint, meugt bes ne veere op 'n hood word'n e stökk'n. Zie bint er mar alderbassend drôk met. Zô löp het joar à wier aarig op zien èine. Wiej hebt de wind wier um 't huus hen heur'n booldern. Doar kwam in één kèèr ôk ne hôôp lawaai uut 'n politiek'n hook. Gemeentebelang zit de VVD wier te katt'n. Het schient det Kevelam de katte de belle an hef e bund'n. Het preciese wèè 'k ter neet hèèmoa van. Gemeentebelang hef het oaver jatterieje. Het veuilt op det de de bèire Hoolter pertién mekaa nog altied de vlôôi'n ofvangt. Twei pertiën diet ôôit ééne wadd'n in de Hoolt'nse politiek. Twei pertién diet in Hoolt'n de mèèste stemm'n hebt e krèèg'n. Twei pertiën diet neet in het college zit en vanof de ziedkàànte met meugt doo in “Het Grôôte Gebuur'n.” Het wördt tied det ze die ôôle bekvechterieje, as het er nog is, is een kèèr biej legt en met mekare optrekt. Det kump völle better oaver as det kinderachtige gedoo, iedere kèèr wier. In de commissie grôôndgebied wörd'n der e sprökk'n, uut wat vun pötje of de rotonde of de ofslag noar de A 1 betaalt möt word'n. Aj' as leek die discussie lèèst kriej der allèène mà ne smeerigen smaak van in de môônd. Nog altied bint er kennelijk Hoolter en Riesner pötjes. Nog altied is het kennelijk zô det er uut die pötjes oaver en wier geeld wördt e haalt, as 't nèurig is. Het zal àmoa wà neet zô wèèn, mar àj' met de verslaag'n an 't lèèz'n komt, köj' der oe neet an onttrekk'n det 't zô is. Uur'nlàànk wördt er oaver e proat en dan kump 't uutèindelijk nog is een kèèr in de road. Doar kump ne 'Kèune rotonde” met ne extra slinger der an en doar möw 't met doon. Hoolter, doar gebuurt wat. Wis en waarachtig.

De Vèèrkàànte Viefkop.

Het zal vèèrtig joar e lèène weer. Wiej môss'n ne collega verhuuz'n van elf hôôge in Èènschke noar de buut'ngebied'n van Deep'n. Netuurlijk dèu we det vuur een schappelijk prieske. Nen oamd gezellig toafeln op ziene kost'n. Het was neet ôônze eenige verhuuzing in die tied. Beernd Jan was altied, vast'n cheffeur. Hij krèèg de vrachtwaag'n met van zien'n baas en zô trökke wiej met een man of wat à vrog noar Tukkerlàànd. Beernd Jan kôj' der merakels good biej hemm'n. Hij was neet allèène cheffeur, hij was ôk nog is een kèèr, zô stark as ne beer. Hij was altied de klos, at de zwoare stukk'n an de buurte wadd'n. In dit geval nen lôôdzwoar'n piano van het “zangereske”, de vrouwe van ôônze moat. Wiej kônn'n det bakbeest met vèèr man näuwelijks de baas. Beernd Jan an de eene kàànte en drei man an de ààndere kàànte. Wiej schèum'n Beernd Jan met piano en al de näuwe lifte in. Het pass'n zô precies det e der vaste in zat. Hij kon nog net biej het knöpke, van begaane grôônd, komm'n en zô schöt e met nen nôôdgàànk, van elf hôôge, de duustere deepte in. As det mà good geet, met nen nôôdgàànk vlèuige wiej der achter an. Beneed'n an e kömm'n, heur'n wiej meziek. Wiej trökk'n de lifduure lös en zagg'n tut ôônze schrik det Beernd Jan nen halm'n meter duur was e schött'n. Hij lag dubbel gevôôl'n achter 'n piano te lach'n en tökkeln op de toets'n. Met völle piene en marteln krèèg e wiej Beernd Jan, de piano en de veerdere verhuuzing op de plaatse van bestemming.

Zô veer gung alles good, allèène den beloafd'n oamd, ett'n en drink'n, leut op zich wach'n. Noa een paar moand heiw we biej de baas van Beernd Jan ne rekkening op loat'n maak'n en den noar ôôns bedrief loat'n stuur'n. Det brach de bosschôp oaver. De direktie wus van niks en dus môs ôônze moat op 't matje kômm'n. Hij was in alle stoat'n, mà binn'n de kortste kèèr'n zat e wiej biej 'm op de kökk'n. Ik wèèt het nog hèèl good. Ik harre den dag net een onmeunig schoer duur de beene had van mien vaa, um dà 'k al moand'nlàànk nen ôôld'n auto in de schuure had stoan. Den roesbak stun 'm in de weg en det begun 'n ôôld'n lilluk te begrôôt'n.

Beernd Jan dèu ôk nog een betje in ôôle auto's. Den oamd was vuur miej, de kààns, um van det ôôle barrel of te kômm'n. Noa een stuk of wat biertjes en bitterball'n begun ik met mien verkôôppreuitje en waarachtig Beernd Jan bèui en krèèg van boam'nof geluk. 'N ààndern dag hè 'k de bolide drek of e lèèvert. Mien vaa bliej. Moandenlàànk hef det machtige waag'ntje nog biej 'm in de stroate stoane. Van de wekke zag ik in één kèèr den stroatnaam. Beernd Jan en Gerda gefilstèèrt, de tied vlug, wis en waarachtig.

De Vèèrkàànte Viefkop.

Netuurlijk, de moandag van de Battumse karmse geet miej neet mis. In de tied det er nog hààndel was in kleinvèè stun ik ter vrog vuur op um te zeen of ter nog wat tuss'n zat. Hoe later op 'n männ'n, hoe môôier het spul. Pas 'n ààndern dag krèèj' in de gaat'n, det de ankôôp, toch minder môôi was, as dàj' oe hadd'n vuur e stelt. Ôôit koch ik ter ne geit. Vuur det e biej ôôns in de wèire leup, dach ik èèrs à det e jat was. De vrouwe was zô verstàànig um het beesje met te nemm'n, umdet e ààns wal is vergett'n.kôn word'n. Biej huus brök e lös. Een stuk of wat feesgangers uut Splôô vöng'n 'm vuur een biertje wier op en zô zag ik 'm 's àànderdaag'ns biej ôôns in de wèire lôôp'n. Doar was altied apartegèit op de karmse. Het eene joar vleuig'n de kipp'n hôôge um de drèèjmölle hen, tut grôôt vedreet van de dier'n beschermers, het ààndere joar wörd'n ie in de kroeg bienoa van de beene leup'n duur een peerdje, dent met zien'n baas duur 't café hen gengeln. Grôôte wille. Zô tèèg'n een uur of twaalme, krèèg'n de kôôplèu, diet eur spul nog neet verkoch haad'n, het nieje der of. Det was het tiedstip det e de mark op kwam. Den hèèl'n bekèènd'n kastelein uut Hoolt'n. Hij was ter ieder joar. Mèèstal, met ne koppel Hoolter volk um zich hen, trök e oaver de karmse. Het gung van 't Bokje noar Boode um via Broakhekke biej Jootje achter de karbonade trechte te kômm'n. Vuur de leste kèèr kek e nog één kèèr wat er an kipp'n te kôôp was. Hij bèu en dar geluk, de kôôp was rôônd. Zô kon 't gebuur'n det er in 'n lôôp van 'n dag, ne grôôte waag'n vol kipp'n of e lèèvert wörd'n biej zien café in Hoolt'n. Doar môs ik an dèènk'n, toen 'k 'm dit joar touwvallig wier tèèg'n kwamme op de karmse in Battum. Kleinvèèmark is ter neet meer, mà wille is ter nog altied. Iedereene is good te passe. Lèu, diej' lange neet hebt e zeene, köj' de hàànd gèèm'n of nog better, ie drinkt er met mekaa eene. Zôô kom ie hèèl wat Hoolter en ôôld-Hoolter tèèg'n. 'N allerèèrst'n den 'k zagge, ôônze kammeroad, Nicolaas. Hij was drôk met zien handel. Zô drôk, hij zag miej kàànt oaver 'n kop. Hij is ter, zô te zelf zeg, vuur de allerleste kèèr. Hij wördt 65. Hij hooft neet meer, toch hè 'k ter nog alle vertrouw'n in det e ôk de komm'nde joar'n nog wal is te zeen met ziene “handel, vuur de arme bloedjes van kinderen.” Het karms'nseizoen zit er op. Ik harre nog spek will'n kôôp'n van Damjan. Het is ter neet van e kömm'n. Tèèg'n de tied dè 'k op huus an wolle, was het spek al uutverkoch. Jammer, het smaak'n good, wis en waarachtig.

De Vèèrkàànte Viefkop.